“Ik bied mijn diepste, diepste excuses aan”, zegt premier Fumio Kishida, voordat hij een diepe buiging maakt. Bijna vijftig jaar lang werden tienduizenden Japanners onder dwang onvruchtbaar gemaakt. Rond de 130 slachtoffers hebben zich verzameld in Tokio om officiële excuses van de premier te ontvangen. “De overheid draagt een grote verantwoordelijkheid”, aldus Kishida.
In 1948 werd in Japan de eugeneticawet ingevoerd. Hierin werd bepaald dat burgers met een beperking een medische ingreep moesten ondergaan om te voorkomen dat er ‘inferieure kinderen’ met genetische afwijkingen werden geboren.
Niet alleen gehandicapten
In totaal zijn 25.000 Japanners onvruchtbaar gemaakt. In meer dan 16.500 gevallen was het slachtoffer niet bewust van de procedure, gebeurde die onder dwang of werd de medische ingreep op onveilige wijze uitgevoerd. De wet werd uiteindelijk pas in 1996 afgeschaft.
De definitie van een ‘beperking’ had gedurende deze periode een ruime interpretatie. Mensen met een fysieke of verstandelijke handicap vielen automatisch onder de doelgroep, maar ook mensen met erfelijke ziektes konden gesteriliseerd worden.
Dat gebeurde in veel gevallen op aandringen van familieleden die wilden voorkomen dat er gehandicapte kinderen werden geboren, of in opdracht van zorginstellingen die de zorglast wilden beperken. Het ministerie van Volksgezondheid en Welzijn heeft decennialang het gebruik van de wet aangemoedigd, en in sommige gevallen zelfs minimumquota’s opgelegd aan gemeentes en medische instellingen.