Bij de herdenking van de atoombom op Hiroshima, nu tachtig jaar geleden, riepen hoogwaardigheidsbekleders, overlevenden en nabestaanden op tot een wereld zonder atoomwapens. Maar het taboe brokkelt ook in Japan langzaam af.
De twee kernbommen die Amerikaanse vliegtuigen op 6 en 9 augustus 1945 afwierpen boven de steden Hiroshima en Nagasaki, maakten naar schatting ruim tweehonderdduizend directe slachtoffers. In de decennia daarna kwamen nog eens tienduizenden mensen om door blootstelling aan radioactiviteit. Het heeft ervoor gezorgd dat op nucleaire bewapening in Japan, meer nog dan elders in de wereld, een groot taboe rust.
„Japan voert de inspanningen van de internationale gemeenschap aan om een wereld zonder kernwapens tot stand te brengen”, zei premier Shigeru Ishiba woensdag bij de herdenking in Hiroshima. „Dat is Japans missie als het enige land dat de verschrikkingen van nucleaire vernietiging heeft ervaren.” Maar elders in het land valt langzaam maar zeker een tegengeluid te beluisteren.
Een grote rol is daarbij weggelegd voor Sanseito, een radicaal-rechtse partij die bij de verkiezingen vorige maand sterk groeide: van slechts één naar veertien zetels in het Japanse Hogerhuis. Een van de populairste kandidaten, de 43-jarige Saya die alleen met haar voornaam campagne voerde, veroorzaakte grote ophef toen ze voor de stembusgang stelde dat Japan „misschien toch eens moet nadenken” over kernwapens. Die zouden „een goedkope en effectieve manier” zijn om de nationale veiligheid te verzekeren.
Er volgde een storm aan kritiek. Terumi Tanaka, overlevende van de bom op Nagasaki en vertegenwoordiger van Nihon Hidankyo, de organisatie die vorig jaar nog de Nobelprijs voor de Vrede ontving , sprak van „schaamteloosheid” en noemde de suggestie onacceptabel. Ook andere antikernwapenorganisaties reageerden woest.